MEDENİYETİN DOĞUM ŞEHRİ: ÇATALHÖYÜK

Yaklaşık 9000 yıllık bir tarih… Öyle ki bölgeye yaklaşır yaklaşmaz zamanın derin ve tozlu derinliklerine doğru yol almaya başladığınızı hissedeceksiniz. Hele yazın buradaysanız bu eşsiz yolculuğa rüzgar da eşlik edecek ve sizi yalnız bırakmayacak. Tarihin ilk şehirlerinden biri, medeniyetin doğum şehri Çatalhöyük’e, zamana yolculuğa hoş geldiniz…

TARİHE YOLCULUK BAŞLIYOR: ÇATALHÖYÜK
Dünya mirasında yer alan insan ilişkilerinin henüz en saf, en temiz olduğu o muhteşem dönem 9 bin yıllık tarih, insanlar evlerine damdan giriyor ve evlerinin altında sevdiklerinin mezarları ile dolu. Ve bir sandık var 9 bin yıldan beri sapasağlam. Bu eşsiz tarihi yeri hepimiz merak etmişizdir. Burası Konya’nın Çumra ilçesinin 11 km ilerisindeki insanlığın başlangıcı olan yer. İsmini şeklinden almıştır. Çatalhöyük farklı yükseklikte 2 tepeden oluşmakta ve yukarıdan bakınca çatal şeklinde göründüğü için şimdiki ismini almıştır. Böyle devasa bir yerin ilk keşfini ise 1958 yılında J. Mellaart tarafından keşfedilmiş 1961-1963 ve 1965 yıllarında ilk kazılar yapılmıştır. Bu muhteşem yer ise 2012 yılında UNESCO Dünya Miras listesine alınmıştır.

ANADOLUNUN İLK HALKLARI Anadolu’nun ilk halkları olan Çatalhöyüklülerdir. Bu insanlar 13 hektarlık bir alanda yaşıyorlar. Böylesine küçük bir alanda yaşamalarına rağmen mutlu, huzurlu, herkes eşit haklara sahip örnek bir toplum olmayı başarmışlardır. Çatalhöyüklüler savaş ya da çatışma olmadan tam 4 bin yıl yaşamışlardır. Bu tarih kokan yer 18 katman ve 2 höyükten oluşmaktadır. Çatalhöyük’teki yerleşimin, yani şehirciliğin en iyi bilinen dönemi ise 7. ve 11. Katmanlarıdır. Bu yerleşim yerindeki evler kerpiçten yapılmış ve evler yan yana bitişiktir. Bu sebepten dolayı ki sokak yoktur. Sokaksız bir mahalle merak edilen kadim bir medeniyettir. Düşünün ki bugünkü batı uygarlığını şekillendiren bir toplum. Dünyanın en büyük ve en uzun ayakta kalan imparatorluklardan biridir. Böylesine bir yeri sen ellerinle topraktan kazıyor ve insanlık tarihine armağan ediyorsun. Ne kadar heyecan ve gurur verici bir sahne öyle değil mi?

Anadolu’nun ilk halkları olan Çatalhöyüklülerdir. Bu insanlar 13 hektarlık bir alanda yaşıyorlar. Böylesine küçük bir alanda yaşamalarına rağmen mutlu, huzurlu, herkes eşit haklara sahip örnek bir toplum olmayı başarmışlardır. Çatalhöyüklüler savaş ya da çatışma olmadan tam 4 bin yıl yaşamışlardır. Bu tarih kokan yer 18 katman ve 2 höyükten oluşmaktadır. Çatalhöyük’teki yerleşimin, yani şehirciliğin en iyi bilinen dönemi ise 7. ve 11. Katmanlarıdır. Bu yerleşim yerindeki evler kerpiçten yapılmış ve evler yan yana bitişiktir. Bu sebepten dolayı ki sokak yoktur. Sokaksız bir mahalle merak edilen kadim bir medeniyettir. Düşünün ki bugünkü batı uygarlığını şekillendiren bir toplum. Dünyanın en büyük ve en uzun ayakta kalan imparatorluklardan biridir. Böylesine bir yeri sen ellerinle topraktan kazıyor ve insanlık tarihine armağan ediyorsun. Ne kadar heyecan ve gurur verici bir sahne öyle değil mi?

KADINLARIN EL ÜSTÜNDE TUTULDUĞU MEDENİYET
Konya Çatalhöyük’ te bulunan M.Ö. 5750 den kalma Ana Tanrıça heykeli. Kazılarda yüzlerce ana tanrıca heykelcikleri bulunmuştur. Çıplak bir kadın figürü olan ve elleri hayvanların başları üzerine konmuş bir heykeldir. Bacakları arasında gözüken top şeklindeki figür ile doğum yapan kadını göstermek istenmiştir. Üretkenliği dolayısıyla çoğalmayı temsil eden bir eserdir. İnsan yaşamının kaynağı olan kadın, bereketin temsilcisi olarak ifade edilmiştir. Sanırım bir zamanlar kadınların şimdiki zamanına göre daha farklı biçimde el üstünde tutulduğu, saygı duyulduğu, kutsal sayıldığı zamanlar.

ANADOLU’NUN EN ESKİ RESSAMLARI ÇATALHÖYÜKLÜLER
Anadolu’nun en eski ressamları arasında Çatalhöyüklüler var. Çatalhöyük, neolitik insanının kültürel yapısını, sanata olan bakış açısını anlayabileceğimiz en önemli arkeolojik kazılardan biridir. Bundan 9 bin yıl öncesine olmasına rağmen muhteşem sanat eserleri ortaya koymuşlardır. Bu eski ressamların çizimlerini yakından görmenizi tavsiye ederim.

SANATIN BAŞLANGICI
İnsanlığın ve sanatın başlangıcı olan Çatalhöyük de büyük gizemler vardır. Çatalhöyük’te evlerde bulunan esrarengiz resimler, doğanın gücüne işaret edebilir. En eskiden beri Anadolu da görülen hayvan sembolleri arasında en güçlü olarak ve en bilindik olanı şüphesiz boğadır. Adeta insanın doğaya karşı güçlü bir şekilde savaştığını üstün çıkmaya çalıştığını anlatmaktadır.

MEZAR HEDİYESİ OLAN BIÇAK
Kemik saplı çakmak taşı bıçak. Bu bıçağın sapı yılan şeklindedir. Boyu ise 10,3 cm’dir. Sembolik bir anlamı olduğu düşünülmektedir. Bir erkek mezarın da mezar hediyesi olarak bulunmuştur. Bıçak yaklaşık M.Ö. 6070-5950 yıllarına bulunduğu tahmin ediliyor.

KADIN EL ÜSTÜNDE Çatalhöyük, bundan 9 bin yıl önce aynı tuzluk, aynı kap, kacak, aynı takıları kullanan bir toplum. Çatalhöyük; kadınlara saygı duyulan, savaşların olmadığı, ailelerin kendilerine yetecek kadar özel mülke sahip oldukları herkesin barış içerisinde birlikte çalıştığı kadının adeta el üstünde tutulduğu bir medeniyettir. Anadolu’nun ilk yerleşik hayatına geçen insanların kullandığı eşyaları görmek, nefes aldıkları havayı solumak isterseniz burası Çatalhöyük olacaktır.

DÜNYADAKİ İLK HARİTA ÖRNEĞİ HASAN DAĞI Sanatı gündelik yaşamın içinde yer eden Çatalhöyük. Günümüzden 9 bin yıl önce cilalı taş devrinde insanlar burada yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu huzur dolu yaşadıkları yerleri ise beyaz renkte bir sıva ile defalarca sıvanmışlardır. Çatlamaması içinde ot, bitki sapları ve yaprak parçaları katmışlardır. Çatalhöyüklüler için boğa boynuzları önemli bir yere sahipti çoğu evde bulunurdu ve dünyada ilk harita örneği sayılan Hasan Dağı’nın gravürü de yine burada bulunmuştur. Çatalhöyük’teki bu yapıtlar insanlık tarihine ışık tutuyor. Buluntu yerinde levhası var. Orijinali ise Anadolu Medeniyetler Müzesi’nde sergilenmektedir. Bir tarihi severler olarak mutlaka görün derim.

BAŞSIZ İNSANLARI YİYEN KIZIL AKBABALAR! Çatalhöyük’teki insanlar, bir kişi öldüğü zaman akbabalar kafasını yemesi için meydana bırakırlarmış. Ve oluşan bu sahneyi resim haline getirmişlerdir. Aynı uygulama bugün farklı bölgelerde de sürüyor. Dünya mirasında yer alan bu tarihi yerimizi bambaşka bir açıdan bakmanızı sağlayan muhteşem bir geçmiş.

ÇATALHÖYÜK’E YELKEN AÇIN Sevgili dostlar, özgürlüğünüzü alın sırlarla, olağanüstü gizemlerle dolu yaklaşık 9000 yıl öncesine, medeniyetin doğum şehri Çatalhöyük’e yelken açın, hep seyahatte kalın.

YAZARLAR: Dr. Murat Ak Seyahat Yazarı Hatice SAYANER

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

BİR GÜZELLİK SENFONİSİ

    BİR GÜZELLİK SENFONİSİ:  Sevgili dostlar, can gezikolikler hepinize kucak dolusu selamlar. Yazılarımızı Facebook, ...

BAL TADINDA BİR GÜZELLİK

BAL TADINDA BİR GÜZELLİK Sevgili dostlar can gezikolikler hepinize kucak dolusu selamlar. Yazılarımızı Facebook, Twitter, ...